Eerlijk over runen
Bronnen & werkwijze
Runen zijn een echt historisch schrift, en er is veel verzonnen over hun ‘oeroude betekenis’. Daarom scheiden we op elke rune-pagina strikt drie lagen.
Wat uit inscripties en middeleeuwse bronnen blijkt: vormen, klankwaarden, vindplaatsen en wat de runengedichten over de runenamen zeggen.
Wat onderzoekers afleiden: de Proto-Germaanse namen (zoals *fehu) zijn niet overgeleverd. De runen zelf dragen in inscripties geen namen. We hebben ze afgeleid van de latere gedichten en taalvergelijking, en markeren hoe zeker dat is.
Wat moderne tradities ervan maakten: spirituele betekenissen, legpatronen en de ‘blanco rune’ zijn vooral 20e-eeuws. Ze zijn waardevol als hulpmiddel voor reflectie, maar geen historische waarheid.
Belangrijke bronnen
- Het Oudengelse runengedicht, over de runen van de Angelsaksische futhorc. De enige handschriftelijke bron ging in 1731 verloren bij de brand in de Cotton-bibliotheek; de tekst is bekend via een eerdere druk uit 1705.
- Het Noorse en het IJslandse runengedicht (middeleeuws), over de Jongere Futhark. Ze laten zien hoe runenamen werden geduid.
- Inscripties zoals de Kylver-steen (Gotland, ca. 400), waarop het volledige futhark staat.
- Tacitus, Germania (ca. 98), over Germaanse gebruiken, zoals loten met tekens en heilige paarden. Hij noemt geen runen.
- Rundata / Samnordisk runtextdatabas (Uppsala Universiteit) voor wie zelf inscripties wil opzoeken.
Over trekkingen
Er zijn geen betrouwbare oude bronnen over hoe runen werden geworpen of getrokken. De legmethoden op deze site (één, drie of vijf runen) volgen moderne gewoonten. Teksten zijn geschreven als uitnodiging tot reflectie, niet als voorspelling.
Trekkingen zijn willekeurig (cryptografisch willekeurig in je browser) en gebeuren zonder terugleggen: een rune verschijnt maximaal één keer per trekking.
Gevoelige symbolen
Enkele runen, vooral Sowilo (, dubbel gebruikt door de SS) en Othala (, door extreemrechtse groepen), zijn in de 20e eeuw gebruikt door extremisten. Op de betreffende pagina’s staat dat benoemd, zodat je een bewuste keuze kunt maken, bijvoorbeeld voor een tatoeage of sieraad. De runen zelf zijn ouder en niet in zichzelf extreemrechts.
Privacy
Een account is optioneel. Zonder account blijven je trekkingen, dagboek, favorieten en leervoortgang in je eigen browser. Met een account worden ze op de server opgeslagen, zodat je op elk apparaat verder kunt. We bewaren dan je e-mailadres, naam, een versleutelde wachtwoordhash (scrypt) en je eigen runengegevens. Je kunt je account en alles wat erbij hoort altijd zelf verwijderen op de accountpagina.
Voor het verbeteren van de site tellen we paginabezoeken anoniem (alleen aantallen per pagina en dag, geen cookies of identifiers). Voor ingelogde gebruikers houdt de beheerder activiteit bij, zoals het aantal trekkingen en quizzen. Het beheerdashboard toont nooit je dagboektekst of je vragen, alleen aantallen.